Σκελετος.

Για το χριστουγεννιάτικο δέντρο των Ιωαννίνων

by Δημήτρης Μπούκας

Αν δεν είχε βγάλει ανακοίνωση το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης για το χριστουγεννιάτικο δέντρο του Δήμου Ιωαννίνων, ίσως να μην σκεφτόμουν κι εγώ τι πήγε τόσο στραβά μ’ αυτό το δέντρο. Αλλά το Μουσείο είναι ένα σεβαστό ίδρυμα και η υπεράσπιση του δέντρου με ιντρίγκαρε.

Το δέντρο λοιπόν είναι εντελώς αποτυχημένο διότι είναι μια ευτελής και ελάχιστη απομίμηση ενός προταθέντος, τεράστιου και μνημειακού για τον Κομμουνισμό κτηρίου, η οποία επομένως αδυνατεί να προκαλέσει οποιοδήποτε συναίσθημα, γιορτινό, θαλπωρής, καλαισθησίας, απορίας, προόδου, επαναστατικότητας, ή οτιδήποτε άλλο, πέραν της ευτέλειας και της γελοιότητας. Όταν ο πύργος του Τάτλιν προοριζόταν να είναι ένας πύργος ακμαίας τεχνολογίας και ψηλότερος από τον πύργο του Άιφελ, το χριστουγεννιάτικο δέντρο των Ιωαννίνων κατάληξε να είναι χειρότερο από τον πύργο του Άιφελ των Φιλιατρών ή αυτόν έξω από το καζίνο στο Λας Βέγκας.

Γενικά, η θυσία της παραδοσιακής αισθητικής μας χάριν της μόρφωσης αυτών που θα είχαν θελήσει να μάθουν για τον Τάτλιν ίσως να άξιζε. Το συγκεκριμένο όμως δέντρο είναι ευτελέστατο και ελάχιστο, μία κακή απομίμηση. Ο κόσμος αντιλαμβάνεται την ευτέλεια και γελάει μ’ αυτήν για να μην τον πιάσει πλήξη. Το πείραμα επομένως όχι μόνο απέτυχε αλλά θεωρητικά θα μπορούσε να έχει αντίθετα αποτελέσματα.

Τέλος, πρόβλημα πλέον είναι ότι στην πλατεία δεν βρίσκεται και το ευτελές δέντρο-απομίμηση, αλλά μόνο αυτό. Ένα μοντέρνο έργο τέχνης, στο οποίο φορτώθηκε ένας μορφωτικός σκοπός που απέτυχε τελείως και αποτελεί ειρωνεία αν σκεφτούμε από πού είναι εμπνευσμένο, θα όφειλε πλέον να συνυπάρξει με κάτι που θα μπορούσε να πετύχει έναν σκοπό που θα είχε αναλάβει· για παράδειγμα, τον επιμορφωτικό ή πρωτοποριακό βάζοντας ένα πραγματικά μοντέρνο χριστουγεννιάτικο δέντρο-έργο τέχνης, ή αυτόν της γιορτινής θαλπωρής με το παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Διάκοσμος και έγκλημα

by Δημήτρης Μπούκας

Adolfloos.2

Ο Adolf Loos, περίπου 1904.

Το δοκίμιο Διάκοσμος και έγκλημα (γερμανικά: Ornament und Verbrechen) του Adolf Loos (1870–1933) δόθηκε πρώτα ως ομιλία το 1910 στην Βιέννη στον Ακαδημαϊκό Σύλλογο Λογοτεχνίας και Μουσικής (Akademischer Verband für Literatur und Musik). Το δοκίμιο κάνει σφοδρή επίθεση στον διάκοσμο επάνω σε καθημερινά χρηστικά αντικείμενα, όπως τα έπιπλα. Επιτίθεται κυρίως στον διάκοσμο της Σετσεσιόν (Secession), της αυστριακής δηλαδή Art Nouveau. Εν ολίγοις, γράφει ότι το στολίδι σε χρηστικά αντικείμενα είναι οπισθοδρομικό, όχι μόνο αισθητικά, διότι δεν προσφέρει τίποτα στον σύγχρονο άνθρωπο, αλλά και οικονομικά, ακριβώς διότι ο τεχνίτης που το φτιάχνει δεν πληρώνεται επαρκώς για τις ώρες εργασίας του. Επομένως, είναι εγκληματικό για την οικονομία, τόσο την εθνική όσο και την ατομική.

Το δοκίμιο πρωτοδημοσιεύθηκε το 1913 στο έντυπο Les Cahiers d’aujourd’hui στα γαλλικά. Μόλις το 1929 δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στα γερμανικά, στην Frankfurter Zeitung. Συχνά αναφέρεται το 1908 ως το έτος συγγραφής, αλλά αυτό δεν φαίνεται να ισχύει. Μάλλον, ο τότε βοηθός του Loos και αρχιτέκτων, ο Heinrich Kulka, ανέγραψε το έτος 1908 στην Frankfurter Zeitung, είτε διότι ο Loos δεν θυμόταν καλά είτε ήθελε να φανεί ότι έχει την πρωτοκαθεδρία στην αντιπαράθεση με τους σετσεσιονιστές. Το 1908 αναπαράχθηκε ύστερα σε όλες τις επόμενες εκδόσεις. Εδώ, η μετάφραση στα ελληνικά είναι δική μου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ο Στάλιν της Εσθονίας

by Δημήτρης Παυλόπουλος

Εξήντα τέσσερα χρόνια μετά από τον θάνατό του και ακόμη τον φοβούνται. Ακόμη τον εχθρεύονται και τον συκοφαντούν. Δεν ξέρουν όμως ποιος πραγματικά ήταν. Ξέρουν αυτά που επιτρέπονται σε μία Ευρώπη, σε έναν κόσμο και σε ένα οικονομικό και πολιτικό σύστημα που βαφτίζει την κρίση ανάπτυξη, την φτώχεια πρόοδο, την συσσώρευση του πλούτου από τους πολλούς στα χέρια λίγων ως φυσικό φαινόμενο.

Σε μία  Ευρώπη που στήνει φασιστικές φιέστες με σκοπό να κρύψει τα σύγχρονα εγκλήματά της, προσβάλλοντας όχι μόνο την μνήμη όσων θυμούνται, αλλά και το αίμα των 60 εκατομμυρίων που χάθηκαν όχι τυχαία, αλλά πέσανε θύματα της ναζιστικής κτηνωδίας. Ανάμεσά τους ήταν και εφτακόσιες χιλιάδες Έλληνες αλλά και περίπου ένδεκα εκατομμύρια Ρώσοι, πολλοί εξ αυτών στρατιώτες του Κόκκινου στρατού. Ενός ένδοξου στρατού αποτελούμενου από απλούς στην πλειονότητά τους Ρώσους πατριώτες, που κατάφερε στις 9 Μαΐου του 1945, μετά από πολύμηνες και σκληρές μάχες, να καρφώσει το σφυροδρέπανο, στην καρδία του ναζιστικού κτήνους, στο γερμανικό κοινοβούλιο, έχοντας λυτρώσει παράλληλα από τον θάνατο εκατομμύρια μελλοθάνατους. Όλα αυτά συνέβησαν διότι υπήρχε ένας άξιος ηγέτης και εμπνευστής μια γιγάντιας αντίστασης έναντι του ναζισμού. Αυτός ήταν Ο Ιωσήφ «Στάλιν». Ένας ηγέτης που αγωνίστηκε για την ελευθερία του τόπου του και του λαού του. Ένας ηγέτης που, όπως παραδέχτηκε και ο ίδιος ο Τσώρτσιλ στα απομνημονεύματά του, ένας από τους βασικούς αντιπάλους του Στάλιν, πήρε την Σοβιετική Ένωση από το αμόνι και την έκανε πυρηνική δύναμη.

Όλα όσα γράφονται και λέγονται σήμερα είναι για να θρέψουν τα νύχια των νεοφασιστών, κρατικών και παρακρατικών, επισήμων και ανεπισήμων. Γι’ αυτούς, πάντα ο Στάλιν θα είναι φασίστας και πάντα  η 9η Μαΐου θα είναι ημέρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως η πραγματικότητα και η ιστορία μαρτυρούν άλλα…

Τα χρόνια της αθωότητας, μία κριτική

by Δημήτρης Μπούκας

Αφού περάσουν τα πέντε πρώτα ωραία λεπτά της παράστασης, κατά τα οποία γεμίζεις με καλή προσδοκία χάρη στην καλή απόδοση της αμηχανίας τριών γυναικών που συναντιούνται σε ένα σαλόνι, και στο ωραίο εφέ με τα μικρόφωνα στο τραπέζι που μεγέθυναν το ήχο του τσαγιού που σερβίρεται στο φλιτζάνι, κατακλύζεσαι από σκηνές σεξ τελείως κακοπαιγμένες και εσκεμμένα προσποιητές: σαν αυτές που κάνεις στο γυμνάσιο για πλάκα με τους φίλους σου. Η καλή απόδοση της αμηχανίας έγινε βαρεμάρα, κι η κάθε δυνατότητα της παράστασης να σοκάρει εξαχνίστηκε. Για την ακρίβεια, καθώς η πλοκή εξελίσσεται, αυτό που επί σκηνής είδα σταδιακά αποκτούσε όλο και περισσότερο μία αισθητική ελληνικού τηλεοπτικού σήριαλ, ύστερα βιντεοκασέτας του ’80 και τέλος Δελφιναρίου, με σαχλές σκηνές σεξ και αυνανισμού, σαχλές ατάκες, γέλια απ’ το κοινό, και δέκα λεπτά απραξίας επί σκηνής όπου από πίσω παίζουν λαϊκά. Τρολ; μάλλον κλισέ. Τελικά το έργο αποδείχθηκε κατάλληλο όχι μόνο για ανηλίκους αλλά και για νήπια, μιας και το μόνο προκλητικό που υπήρχε στον χώρο ήταν η αφήγηση που μας πληροφορούσε ότι ό,τι βλέπουμε είναι αιμομιξία· πέραν τούτου ουδέν.

Καλή απόδοση και χρωματισμός φωνής κατά την αφήγησή της από την Αλέξια Σαραντοπούλου και καλή μουσική επί σκηνής από Το κορίτσι κοιμάται.


Τα χρόνια της αθωότητας από τους Nova Melancholia, βασισμένο στην Αυτοκράτειρα του Δούκα Καπάνταη. Στην Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, 11–26 Μαρτίου.

«Καταδικάστε με, δεν πειράζει, η Ιστορία θα με δικαιώσει».

by Δημήτρης Παυλόπουλος

Πέθανε και ο τελευταίος των επαναστατών. Αυτός που ύψωσε τη σημαία της Κούβας, πάνω από την αμερικανική. Αυτός που επέζησε από 638 απόπειρες δολοφονίας. Αυτός που γέμισε όραμα και αγωνιστικές ελπίδες τις καρδιές του χειμαζόμενου από την φιλοαμερικανική κυβέρνηση Μπατίστα. Αυτός που ξαπόστειλε τα αμερικανικά κεφάλαια από την Κούβα και τα πρόσφερε στους εργάτες και στον Κουβανικό λαό. Αυτός που εξάλειψε τον αναλφαβητισμό, που έκτισε ένα ζηλευτό για τα περισσότερα δυτικά καπιταλιστικά κράτη, εθνικό σύστημα υγείας, με αντιστοιχία ενός γιατρού ανά 130 κατοίκους, το υψηλότερο ποσοστό από όλα τα κράτη.

Αυτός που μείωσε την παιδική θνησιμότητα από το 42% στο 4%, το χαμηλότερο ποσοστό. Αυτός που απαγόρευσε το καρτέλ των ναρκωτικών, (ίσως είναι και ο λόγος που δεν έγινε τηλεοπτική σειρά). Και για όσους παραπονιούνται ότι δήθεν η Κούβα δεν έχει σύγχρονη τεχνολογία, είναι ένα δικτατορικό καθεστώς, χωρίς ατομικά δικαιώματα, με δεκάδες συλλήψεις και φυλακίσεις, κάποιοι εξ αυτών μάλιστα είναι και νομπελίστες, η απάντηση είναι η εξής: μπορεί όντως στην Κούβα να μην υπάρχουν πολλά σαμπουάν και σύγχρονα αυτοκίνητα, όμως δεν υπάρχουν ούτε διαφθορά, ούτε διαπλοκή, ούτε αδιαφάνεια, ούτε μαύρο πολιτικό χρήμα, ούτε κατσαπλιάδες πολιτικοί.

Μπορεί να μην έχουν όλα τα σπίτια πρόσβαση στο ίντερνετ, όμως όλοι έχουν σπίτια, τα οποία επιδοτούνται από το κράτος. Όλοι έχουν δικαίωμα στην εκπαίδευση, όλοι έχουν δικαίωμα στην υγεία, σ αυτήν την χώρα που την κατηγορούν για ανελευθερίες, οι πολίτες απολαμβάνουν δικαιώματα που πολλοί από εμάς δεν έχουμε και όχι μόνο αυτό αλλά αποφασίζουν για το μέλλον τους στους χώρους δουλείας τους με ανόθευτη και άδολη ψηφοφορία. Ίσως γι’ αυτό σε κάποιους δεν αρέσουν αυτού του είδους οι εκλογές, αλλά αρέσκονται στις αμερικανικού τύπου εκλογές, που περιμένεις Κλίντον και σου βγαίνει Τράμπ, ή όπως εδώ που ψηφίζεις αριστερά και ανυπακοή και βγαίνει τρίτο και τέταρτο μνημόνιο.

Φυσικά, η λασπολογία όλων των αμερικανοκινούμενων υποτακτικών, όπως του πρώην σωματοφύλακά του και της αδερφής του, οι οποίοι είναι στρατολογημένοι στην CIA, δε σταματά εδώ. Βγήκαν λίγα εικοσιτετράωρα μετά τον θάνατο του μεγάλου ηγέτη και μιλάνε για δισεκατομμυριούχο κροίσο, η περιουσία του οποίου αγγίζει τα 900 εκατομμύρια δολάρια. Αυτό όμως που δεν ξέρουν ή σκοπίμως αγνοούν, είναι ότι πρόκειται για ένα φτιαχτό δημοσίευμα μια δεξιάς εφημερίδας που εδρεύει στο Μαϊάμι, η οποία ανέφερε την συγκεκριμένη πληροφορία, την οποία μάλιστα ανακάλεσε σε σύντομο χρονικό διάστημα, λέγοντας ότι το νούμερο δεν αντιστοιχεί σε προσωπική περιουσία του Κάστρο, αλλά σε τμήμα της κρατικής περιουσίας της Κούβας και ότι το μόνο ακριβό περιουσιακό του στοιχείο ήταν μία μεγάλη τηλεόραση.

Αν ήταν ή δεν ήταν λοιπόν δικτατορία, θα το κρίνουν μόνο οι πολίτες της Κούβας. Ένα όμως είναι το σίγουρο ότι αν ήταν δικτατορία, τότε σίγουρα σύμμαχος χώρα θα ήταν η Αμερική, όπως στήριξε τόσα δικτατορικά καθεστώτα και στην λατινική Αμερική (βλ. Χιλή) αλλά και στην χώρα μας (βλ. Χούντα). Αντ΄αυτού το αμερικανικό καθεστώς, όχι μόνο δεν στήριξε το κουβανικό λαό και το πολίτευμά του αλλά προσπάθησε να τους εξοντώσει με κάθε τρόπο.