ΣΚΕΛΕΤΟΣ.

Και το θαύμα εγένετο. Έχουμε μπει επιτέλους στην τελική ευθεία για τον συμβιβασμό και μάλιστα με ύφος έντιμο και τόνο αισιόδοξο. Είναι βέβαιο πλέον, ότι η νέα κυβέρνηση πέτυχε το σκοπό των προηγούμενων κυβερνήσεων και θα συνυπογράψει νέο πακέτο μέτρων. Μέτρα, όπως τα γνωρίσαμε παλαιότερα, δηλαδή, αύξηση ΦΠΑ, διατήρηση του ΕΝΦΙΑ, κατάργηση πρόωρων συντάξεων, ρήτρα μηδενικού ελλείμματος και άλλα ωραία, όπως η φορολογική αμνηστία ή αλλιώς η νομιμοποίηση του ξεπλύματος μαύρου χρήματος, με την αισχρή και προκλητική αμνηστία του 15%. Μόνο που αυτή την φορά τα μέτρα που πλησιάζουν έρχονται από τα «αριστερά», για πολλούς μάλιστα και άκρα, κομμουνιστική αριστερά. Τι ανορθόδοξο; Η κυβέρνηση του Τσίπρα να ορκίζεται νυχθημερόν στον καπιταλιστικό δρόμο ανάπτυξης, με ότι αυτό συνεπάγεται και κάποιοι να επιμένουν ακόμη ότι στην Ελλάδα έχουμε πρώτη φορά αριστερά.

Και αφού χρεωθήκαμε και πάλι στους δανειστές μην τυχόν καταρρεύσουν οι τράπεζες και βγούμε από το ευρώ, βγαίνουν όλοι και πανηγυρίζουν ανακουφισμένοι που επετεύχθη συμφωνία μετά από τέσσερις μήνες σκληρής διαπραγμάτευσης. Και το ερώτημα που προβάλλει ευθέως είναι πάνω σε τι έγινε διαπραγμάτευση, αφού και πάλι ικανοποιούνται οι περισσότερες από τις απαιτήσεις των δανειστών. Μπορεί, φυσικά, να μην επαναλήφθηκε η τραγική οκνηρία της προηγούμενης κυβέρνησης, που ούτε τον νόμο για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν μπόρεσε να διατηρήσει, αλλά και τώρα οι προσδοκίες ακόμη για τα λίγα του προεκλογικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ, είναι μηδαμινές.

Φυσικό και επόμενο, αν θες να συνομιλείς με τους ίδιους όρους που συνομιλούσαν και οι προηγούμενοι, να έχεις τα ίδια αποτελέσματα. Με άλλα λόγια, δεν μπορείς να χτυπήσεις με διάλογο, ένα σύστημα που έθρεψε και τρέφει την φοροδιαφυγή, την φοροαποφυγή, την ασυδοσία, την αδιαφάνεια, τον καιροσκοπισμό, εν ολίγοις μία κρατικοδίαιτη επιχειρηματική τάξη που ζητά για μια ακόμη φορά τις πλάτες του Έλληνα φορολογούμενου, για να θησαυρίσει.

Πάνε, λοιπόν, περίπατο οι αυξήσεις μισθών και συντάξεων, οι κατάργηση του ΕΝΦΙΑ, και η υιοθέτηση ενός δικαιότερου φορολογικού συστήματος που θα βάζει επιτέλους χέρι στο μεγάλο κεφάλαιο. Και πάνε περίπατο ακριβώς γιατί δεν μπορείς από τη μία να μιλάς για δικαιοσύνη και από την άλλη να παρακαλάς να διαχειριστείς την αδικία και να διαιωνίζεις την εξαθλίωση.

Πρέπει όλοι μας να καταλάβουμε, ότι αν δεν συγκρουστούμε με το παλιό, δε θα γεννηθεί ποτέ το νέο. Μία πρόταση, λοιπόν, προς την κυβέρνηση, είναι πέραν από τις επικοινωνιακές κινήσεις εντυπωσιασμού, με πρωταγωνίστρια την πρόεδρο της Βουλής, να αναλάβει να εφαρμόσει ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα που θα συνοδεύεται από τουλάχιστον δεκαετές πάγωμα των εξωτερικών υποχρεώσεων της χώρας.

Με άλλα λόγια, ξεχνώντας για λίγο την παράλογη συζήτηση για το χρέος που όσες εξεταστικές επιτροπές και αν στηθούν, ποτέ δε θα βρεθούν οι ηθικοί αυτουργοί της δημιουργίας του, δίνεται η δυνατότητα, στην κυβέρνηση, να χτίσει ένα δίκαιο και πιο κοντά στις ανάγκες του πολίτη, κράτος.

Πιο απλά, αν δεν κυνηγάμε κάθε μήνα, την δόση, αλλά ανασυγκροτήσουμε τους τομείς του κράτους, με σκοπό αυτοί να γίνουν πιο παραγωγικοί, τότε δεν υπάρχει σωτηρία. Για παράδειγμα, όταν το 30% του προϋπολογισμού των νοσοκομείων της χώρας χάνεται κάθε χρόνο, λόγω διοικητικών ανεπαρκειών, μία απλή παρέμβαση αρκεί για να αξιοποιηθούν όλοι οι διαθέσιμοι πόροι με ορθολογικό τρόπο.

Από την άλλη, στα χρόνια της κρίσης, υπάρχουν Έλληνες που αύξησαν κατακόρυφα την περιουσία τους και δεν κατέβαλαν ούτε ένα ευρώ. Στα πέτρινα χρόνια των μνημονίων, όταν περίπου 700.000 παιδιά λιποθυμάνε από την πείνα, κάποιοι πλούτισαν κατά 2 δισεκατομμύρια δολάρια, από τα 16 που είχαν το 2013, στα 18, το 2014. Με την δημιουργία ενός ισχυρού φορολογικού μηχανισμού, όχι σαν το σημερινό ΣΔΟΕ που έχει έλλειμμα προσωπικού της τάξης του 50%, που θα μπορέσει με μία απλή πράξη νομοθετικού περιεχομένου, σαν αυτή που άρπαξε τα αποθεματικά των πανεπιστημίων και των ΟΤΑ, να αντλήσει σημαντικά ποσά για την πραγματική ανάπτυξη του τόπου. Απλούστερα, με μία άλλη πράξη, θα μπορούσε να οργανωθεί καλύτερα η δημόσια διοίκηση, αξιοποιώντας το 17% των πόρων, που κάθε χρόνο υπολογίζεται πως χάνονται μέσω γραφειοκρατικών διαδικασιών.

Αντί, λοιπόν, η κατά τα άλλα ριζοσπαστική κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, να πίνει νερό στον άκρατο νεοφιλελευθερισμό που προεκλογικά καταδίκασε, μπορεί να αναπτύξει ένα παρόμοιο σχέδιο δράσης, δίνοντας την πραγματική ελπίδα για νέες θέσεις εργασίας, για καλύτερη πρόσβαση του πολίτη στο κοινωνικό κράτος, για αξιοκρατία, διαφάνεια και δικαιοσύνη.

Προφανώς και ένα τέτοιο σχέδιο δεν αποτελεί μετάβαση σε μία άλλη κοινωνία, αποτελεί όμως μια εφικτή εναλλακτική πρόταση που έχουν ακολουθήσει και πολλά κράτη της βόρειας Ευρώπης, τα οποία βρίσκονται σε εμφανώς καλύτερη θέση από εμάς.

Σημείο των καιρών, ένα από τα πολλά αυτής της μαύρης εποχής, αποτελεί το ομολογουμένως επικίνδυνο εγχείρημα του Σάκη Ρουβά να ξεπεράσει το είδος μουσικής που ο ίδιος με θέρμη όλα αυτά τα χρόνια υποστήριζε και να μεταβεί σε ένα τελείως διαφορετικό και άγνωστο για κείνον και για το κοινό του, χώρο. Επέλεξε, κατά την γνώμη μου, όχι τυχαία, το Άξιον Εστί, σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και μουσική Μίκη Θεοδωράκη.

Ένα εμβληματικό έργο που έχει μια τεράστια ιστορία. Ένα έργο που κουβαλάει στα λόγια του την ματωμένη ιστορία των αγώνων για ελευθερία, για δικαιοσύνη, για ζωή. Ένα έργο που φυσικά κύλισε μέσα στις φλέβες μας και ημών και παλαιότερων από εμάς, μπήκε μέσα στα σπίτια μας και στις καρδιές μας, και ακόμη μας συντροφεύει στα πέτρινα χρόνια της κρίσης.

Ένα έργο που αναγνωρίστηκε και καταλογίστηκε παγκοσμίως στα κλασσικά έργα του σύγχρονου πολιτισμού, έργο που ο ίδιος ο συνθέτης είχε χαρακτηρίσει, ως λαϊκό ορατόριο. Ο λόγος που το έργο αυτό καταξιώθηκε, ταξίδεψε και ταξιδεύει στις σκέψεις και στα όνειρα χιλιάδων, είναι αυτή η αρμονική σύνθεση του λόγου με τη μουσική που όσον αφορά το λαϊκό κομμάτι, εκφράζεται με την ανεπανάληπτη και ανεπιτήδευτη φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση.

Σήμερα, αυτή η αρμονία διαταράσσεται για προσωπικούς λόγους ματαιοδοξίας του διάσημου σταρ, που όπως κοινώς λέγεται κάνει με αυτόν τον τρόπο, στροφή στην καριέρα του. Η στροφή όμως που διαπράττει είναι ολέθρια, όχι για το έργο, γιατί το έργο αυτό, δεν μπόρεσε να το σβήσει κανείς και τίποτα, αλλά για τον ίδιο τον καλλιτέχνη, που έπνιξε την φωνή του μέσα στους στίχους ή καλύτερα οι στίχοι έπνιξαν την φωνή του.

Είναι όμως φυσικό, να μην αναμένεις τίποτε το ιδιαίτερο από μία τέτοια προσπάθεια. Μια προσπάθεια που προωθήθηκε διαφημιστικά από οποιαδήποτε άλλη συναυλία, ακόμη και του ίδιου του Θεοδωράκη, αλλά δεν κατάφερε ούτε καν να ξυπνήσει τις αισθήσεις και τα συναισθήματα που αφθονούν στην πρώτη ερμηνεία του έργου.

Και ο λόγος βρίσκεται στην κακή συνύπαρξη των συντελεστών αυτής της παράστασης, από τη μία ο Σάκης, με τις φούστες στην Κύπρο και τα ανεπανάληπτα χιτ, από την άλλη ο κόσμος με τα κινητά στο χέρι να φωτογραφίζει τον σταρ, αγνοώντας ή και αδυνατώντας να συλλάβει το έργο, όχι λόγω ιδιωτείας αλλά λόγω τελείως διαφορετικών ακουσμάτων. Το έργο φυσικά και δεν κακοποιήθηκε (αυτό δεν το μπόρεσε να το κάνει ούτε η Χούντα), ο κόσμος βεβαίως και δεν γνώρισε το Άξιον Εστί (ειδικά οι υποστηρικτές/ιες του Ρουβά) και ο Ρουβάς κέρδισε με τα δικά του κριτήρια, μια μάχη που θα κριθεί από την μουσική ιστορία αυτού του τόπου, την οποία δυστυχώς ακόμη και την Βαρδινογιάννη να έχεις φίλη, δεν μπορείς να ελέγξεις και να επηρεάσεις.

Κλείνοντας, να σημειώσω πως ο κόσμος που έτρεξε να καμαρώσει τον Σάκη, άλλοι από περιέργεια, άλλοι από φανατισμό κατά τις εκτιμήσεις της δημοσιογραφικής αστυνομίας των πρωινάδικων ήταν δεκαπέντε χιλιάδες. Σημειώνω, λοιπόν, ότι δεκαπέντε χιλιάδες δεν χωράνε ούτε στο Αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου.

Πράξη βαρύτατου πολιτικού περιεχομένου ήταν η πρόσφατη κίνηση της κυβέρνησης που απεμπόλησε μέσα σε δευτερόλεπτα την όποια κοινωνική της ρητορεία και απαίτησε ανήθικα και αντισυνταγματικά τα ταμειακά διαθέσιμα των ΟΤΑ. Και εξηγώ το βαρύτατο της πράξης με το ότι επισφραγίστηκε με την παράτυπη διαδικασία της πράξης νομοθετικού περιεχομένου, διαδικασία που στηλίτευε έντονα ο ΣΥΡΙΖΑ το διάστημα πριν τις εκλογές.

Και το πολιτικό, αντιστοιχεί στο μήνυμα που εκλαμβάνεται από την κίνηση αυτή της κυβέρνησης που βρίσκεται ηθελημένα αγκυλωμένη στις απαιτήσεις των πρώην τροϊκανών, νυν θεσμών που δεν είναι άλλες από τις απαιτήσεις της παγκόσμιας κεφαλαιουχικής αγοράς για κατάργηση όλο και περισσότερων δικαιωμάτων και ελευθεριών των μεσαίων και κατώτερων στρωμάτων, ήτοι μισθών, επιδομάτων, συντάξεων, αποζημιώσεων. Σκοπός φυσικά όλων των παραπάνω αιτημάτων είναι η υπερσυσσώρευση κεφαλαίου στα χέρια λίγων ως αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης των πολλών.

Ένα σύστημα που με τις ευλογίες της κυβέρνησης έχει βάλει στον πάγο την κοινωνία, δίνοντας την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει ελπίδα να γίνει φιλολαϊκό. Και αν κοιτάξει κανένας από τις εκλογές και μετά τι έχει συμβεί, θα καταλάβει και τι πρόκειται να συμβεί. Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ όταν δεν δημιουργεί επεισόδια εντυπωσιασμού στη Βουλή με σκοπό να δείξει τον αξιοκρατικό του χαρακτήρα έναντι των σάπιων προηγούμενων κυβερνήσεων, δίνει βάση και λόγο, ανεξήγητα πολύ, σε ζητήματα που δεν αφορούν την δραματική καθημερινότητα των πολλών (όπως οι φυλακές τύπου Γ) ή ακόμη χειρότερα διοργανώνει χουντικής εμπνεύσεως παρελάσεις, ξεφεύγοντας κατά πολύ από την παραδοσιακή αρχή του για κατάργηση όλων των παρελάσεων.

Όμως για τα φλέγοντα ζητήματα ούτε λόγος. Για τα νοσοκομεία που δεν λειτουργούν μετά και τις τελευταίες επεμβάσεις των μνημονιακών υπουργών (Γεωργιάδη και Βορίδη) που άφησαν, όσα νοσοκομεία δεν έκλεισαν, να στερούνται από προσωπικό και αναλώσιμα είδη και να στοιβάζουν αναγκαστικά τους ασθενείς σε ράντζα στους διαδρόμους. Για τα πανεπιστήμια που επί ένα χρόνο υπολειτουργούν διοικητικά, μη έχοντας επαρκές προσωπικό, ενώ οι σχολές έχουν πνιγεί κυριολεκτικά από τα σκουπίδια. Για το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας που προχωρά με γοργούς ρυθμούς, με πρώτο και κύριο το ξεπούλημα όλου του λιμανιού του Πειραιά στην Cosco, σε αυτόν τον εργασιακό παράδεισο, στον οποίο έχουν σταυροκοπηθεί όλες οι τελευταίες κυβερνήσεις, αγνοώντας επιδεικτικά τις καταγγελίες των σωματείων για απάνθρωπες συνθήκες εργασίας (χωρίς διαλείμματα, απλήρωτες υπερωρίες κ.ά.)

Και για άλλα πολλά ζητήματα, όπως οι κατάπτυστες συμβάσεις του δημοσίου που χαρίζουν δρόμους σε ιδιώτες για δεκαετίες χωρίς κανέναν όρο προστασίας αυτών που πραγματικά τους πληρώνουν. Αντ’ αυτού, διαγράφει τα χρέη του Μπόμπολα με μια μικρή προκαταβολή, έχοντας προηγουμένως λάβει ο όμιλος του δάνειο ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ από τις ελληνικές τράπεζες. Ποιος όμως έχει ανακεφαλαιοποιήσει τις ελληνικές τράπεζες; Ο Έλληνας φορολογούμενος που του έχουν μειώσει το εισόδημα κατά 40%, με σκοπό να μπορούν οι ελληνικές τράπεζες να στηρίζουν όχι την μέση ελληνική επιχείρηση που βάζει λουκέτο η μία μετά την άλλη, αλλά τον εκάστοτε μεγαλοκατασκευαστή που λαμβάνει γιγάντια ποσά, τα οποία ουδέποτε επενδύει στην ελληνική αγορά, αλλά αντίθετα δεν καταβάλει ούτε τους στοιχειώδεις φόρους που του αναλογούν.

Έτσι λειτουργεί το σύστημά τους. Έτσι θέλουν να λειτουργεί ο τόπος μας. Το ερώτημα είναι αν θα τους αφήσουμε να τον λειτουργούν έτσι. Και επεκτείνοντας το ερώτημα, σχετικά με τον τρόπο που μπορεί να σταματήσει αυτή η ανεξέλεγκτη τραγωδία, ένας είναι ο τρόπος και ο δρόμος προς την διέξοδο. Και αυτός ο δρόμος είναι ο δρόμος της σύγκρουσης και της ρήξης, διαφορετική πορεία είναι αδύνατον να χαραχτεί. Ας το καταλάβει επιτέλους και η κυβέρνηση και οι υποστηρικτές της ότι δεν υπάρχει άλλη λύση.

Μετά και τις τελευταίες εξελίξεις, με την άρνηση των “εταίρων” μας να αποδεχτούν το πρόγραμμα που τους παρέθεσε η ελληνική κυβέρνηση καθώς και την ειρωνική στάση του Σόιμπλε απέναντι στον Έλληνα ομόλογό του, επαναλαμβάνοντας συνεχώς το προφανές, ότι οι θεσμοί δεν είναι παρά η τρόικα και η νέα συμφωνία, δεν είναι παρά ένα νέο μνημόνιο, είναι εμφανές ότι σύσσωμη η ελληνική κοινωνία και οικονομία βρίσκεται μπροστά από ένα οξύτατο δίλημμα. Από τη μία υπάρχει η βάρβαρη και σκληρή λύση των μνημονίων, της λιτότητας, της φτώχειας, της ανεργίας. Είναι η λύση που επιθυμεί το ξένο και ντόπιο κεφάλαιο και οι εθελόδουλοι υποστηρικτές αυτού, πολλοί εκ των οποίων διατυμπανίζουν ακόμη και σήμερα, την επιτυχή μεταρρυθμιστική πορεία της χώρας εξαιτίας του μνημονίου.

Αυτή η λύση είναι εκείνη που εξυπηρετεί τα συμφέροντα των τραπεζιτών, των μεγαλοκαταθετών και των διεθνών κορακιών, των επενδυτών όπως ονομάζονται στην οικονομία της αγοράς. Σε αυτήν την οικονομία και σε αυτήν την κοινωνία δεν υπολογίζεται ο άνθρωπος και οι ανάγκες του, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτός μπορεί να μας παράξει περισσότερα κέρδη με όσο το δυνατόν λιγότερα κόστη. Γι΄αυτό το σύστημα ενδιαφέρον έχει μόνο ότι μπορεί να μετρηθεί σε αριθμούς και να συσχετιστεί με το κέρδος. Αυτό εξηγεί και το γεγονός ότι «οι εταίροι» δεν μπορούν να κατανοήσουν την έννοια της ανθρωπιστικής κρίσης, της λιτότητας και της ανέχειας, παρά μόνο αν αυτή παρουσιαστεί με αριθμούς και συσχετιστεί με την παραγωγή.

Από την άλλη, υπάρχει η λύση της αντικαπιταλιστικής και κομμουνιστικής αριστεράς που προτάσσει την σύγκρουση και την ρήξη με τους δυνάστες μας. Με όλους αυτούς που τώρα τους παρακαλάμε, με λίστες και παρατάσεις, να μας χαλαρώσουν τις αλυσίδες μας και να μας δώσουν κανένα μέτρο παραπάνω να βαδίσουμε. Είναι η λύση που προτείνει μια άλλη κοινωνία και μια άλλη οικονομία, με επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του. Μια κοινωνία που το δικαίωμα στην υγεία, στην παιδεία, στην ασφάλιση, στην εργασία, δε θα είναι απόρροια της τύχης ή της “καλοσύνης” ενός επιχειρηματία, για τον οποίον θα εργάζεσαι σχεδόν εθελοντικά, με μισθούς της πείνας. Εκεί όπου το δημόσιο κοινωνικό κράτος θα μπορεί να παράγει όφελος για τον λαό, για τα χαμηλά και μεσαία στρώματα. Εκεί όπου τα παιδιά δε θα λιποθυμούν από την πείνα στα σχολεία τους. Εκεί, όπου τα πανεπιστήμια δε θα ασφυκτιούν από την βρώμα. Εκεί οπού τα νοσοκομεία δε θα στοιβάζουν τους ανθρώπους ανά δέκα, σε στενά και ακατάλληλα δωμάτια.

Μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης λύσης προσπαθεί σήμερα να ισορροπήσει η κυβέρνηση. Από τη μία συμπληρώνει λίστες με μέτρα (περικοπές συντάξεων, επίσπευση των ιδιωτικοποιήσεων) και από την άλλη υπόσχεται φιλολαϊκή πολιτική, με την πάταξη της φοροδιαφυγής, με την θέσπιση αξιοκρατικών κριτηρίων κατανομής των συχνοτήτων των καναλιών.

Όμως η κυβερνητική αυτή τακτική το πιθανότερο είναι να αποβεί μάταιη, διότι σε οξυμένες (τεχνητές) κρίσεις του καπιταλισμού, σε ένα διεθνές προσκήνιο από το οποίο απουσιάζει οποιαδήποτε δύναμη που να τον αναχαιτίζει, είναι δεδομένο ότι θα αρθούν όλες εκείνες οι υποτιθέμενα κοινωνικές εγγυήσεις για την αγαστή συνύπαρξη κοινωνίας και κεφαλαίου (αίσθηση που υπήρχε παλαιότερα, βλ. Χρηματιστήριο) και το σύστημα θα στρέφεται όλο και εντονότερα, έναντι αυτών που πραγματικά και ιστορικά είναι οι μόνοι που έχουν τη δύναμη να το ανατρέψουν, να το συνθλίψουν και να χτίσουν ένα πιο υγιές, πιο ανθρώπινο, πιο αξιοπρεπές, πιο δίκαιο και πιο ελεύθερο σύστημα.

Προς τους μπερδεμένους συντρόφους του ΣΥΡΙΖΑ αφιερώνεται το παρακάτω απόσπασμα από την απολογία του ανθρώπου με το γαρύφαλλο, του Νίκου Μπελογιάννη, το 1953, σε έκτακτο στρατοδικείο, όταν δίκαζαν τους ανθρώπους, όχι για τις πράξεις τους αλλά για τις ιδέες τους: «Δεκάδες φορές μπήκε μπροστά μου το δίλημμα: να ζω προδίδοντας τις πεποιθήσεις μου, την ιδεολογία μου, είτε να πεθάνω, παραμένοντας πιστός σ’ αυτές. Πάντοτε προτίμησα το δεύτερο δρόμο και σήμερα τον ξαναδιαλέγω».

Υγ. Στις 10 Μαρτίου του 1925 γεννήθηκε ο μεγάλος Έλληνας και κομμουνιστής ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης, από τον οποίον δανείστηκα έναν εμβληματικό στίχο για τίτλο (ποίημα που έχει μελοποιηθεί από τον Μίκη Θεοδωράκη).